ลูกค้าหลายรายถามว่า “ได้ใบเสร็จแล้ว ทำไมยังต้องขอใบกำกับภาษี” สองใบนี้มาจากกฎหมายคนละหมวด ทำหน้าที่ต่างกัน และออกคนละจังหวะได้ ถ้าแยกไม่ออก ภาษีซื้อจะหลุดหรือเอกสารจะไม่ครบตอนปิดงบ
ใบเสร็จรับเงินกับใบกำกับภาษีต่างกันอย่างไร
ใบเสร็จรับเงินพิสูจน์ว่าจ่ายเงินแล้ว ส่วนใบกำกับภาษีพิสูจน์ว่าถูกเรียกเก็บ VAT เท่าไร และเป็นใบเดียวที่ใช้หักภาษีซื้อได้
| ใบเสร็จรับเงิน (ใบรับ) | ใบกำกับภาษี | |
|---|---|---|
| กฎหมาย | ประมวลรัษฎากร มาตรา 105 และ 105 ทวิ (หมวดอากรแสตมป์) | มาตรา 86 และ 86/4 (หมวดภาษีมูลค่าเพิ่ม) |
| ใครออก | ผู้ขายหรือผู้รับเงิน ทั้งที่จดและไม่ได้จด VAT เมื่อรับเงินเกินเกณฑ์ | เฉพาะผู้ประกอบการจดทะเบียน VAT |
| ออกเมื่อไร | ทันทีทุกครั้งที่รับเงิน | ทันทีที่ความรับผิดเสีย VAT เกิด |
| ใช้ทำอะไร | หลักฐานการรับเงิน และหลักฐานรายจ่ายของผู้จ่าย | หลักฐาน VAT ที่ผู้ซื้อใช้หักภาษีซื้อ |
| ใช้หักภาษีซื้อ | ไม่ได้ | ได้ ถ้ารายการครบ |
| ผู้ออกเก็บรักษา | ต้นขั้วหรือสำเนาไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันออก | สำเนาไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันยื่นแบบ (มาตรา 87/3) |
ใบเสร็จรับเงินต้องมีอะไรบ้าง
มาตรา 105 ทวิ กำหนดให้ใบรับและต้นขั้วหรือสำเนา มีรายการอย่างน้อย 6 รายการ
- เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของผู้ออกใบรับ
- ชื่อหรือยี่ห้อของผู้ออกใบรับ
- เลขลำดับของเล่มและของใบรับ
- วัน เดือน ปี ที่ออกใบรับ
- จำนวนเงินที่รับ
- ชนิด ชื่อ จำนวนเงินและราคาสินค้า ในกรณีขายหรือให้เช่าซื้อสินค้าชนิดที่ราคาตั้งแต่ 100 บาทขึ้นไป
ชื่อและที่อยู่ของผู้ซื้อบังคับเฉพาะกรณีผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ขายส่ง ขายให้ผู้ที่ค้าสินค้าประเภทเดียวกัน แต่ในทางปฏิบัติ ถ้าบริษัทจะใช้ใบเสร็จเป็นหลักฐานรายจ่าย ควรขอให้ระบุชื่อบริษัทไว้ด้วย
ใบรับต้องออกเมื่อรับเงินแต่ละครั้งเกินจำนวนที่อธิบดีกำหนด ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับอากรแสตมป์ (ฉบับที่ 34)
| ผู้รับเงิน | ต้องออกใบรับเมื่อรับเงินแต่ละครั้งเกิน |
|---|---|
| ผู้จด VAT ทั่วไป และผู้ประกอบกิจการที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ | 100 บาท |
| ผู้จด VAT ที่ขายสินค้าหรือให้บริการรายย่อยตามมาตรา 86/8 | 1,000 บาท |
| ผู้จด VAT ที่เสียภาษีตามมาตรา 82/16 | 500 บาท |
| ผู้ประกอบการที่ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81 และ 81/1 เช่น รายเล็กที่รายรับไม่ถึงเกณฑ์จด VAT | 100 บาท |
ใบกำกับภาษีออกเมื่อไร ทำไมบางทีได้ก่อนจ่ายเงิน
ใบกำกับภาษีผูกกับวันที่ความรับผิดเสีย VAT เกิด ไม่ได้ผูกกับวันรับเงินเสมอไป มาตรา 86 ให้ออกทันทีที่ความรับผิดเกิดขึ้น
- ขายสินค้า ความรับผิดเกิดเมื่อส่งมอบสินค้า ถ้าโอนกรรมสิทธิ์ ได้รับชำระราคา หรือออกใบกำกับภาษีไปก่อนส่งมอบ ความรับผิดเกิดตอนนั้น (มาตรา 78(1))
- ให้บริการ ความรับผิดเกิดเมื่อได้รับชำระค่าบริการ ถ้าออกใบกำกับภาษีหรือมีการใช้บริการไปก่อน ความรับผิดเกิดตอนนั้น (มาตรา 78/1(1))
ตัวอย่างที่ 1 ขายสินค้าเครดิต 30 วัน ผู้ขายส่งของวันที่ 5 ตุลาคม 2569 มูลค่า 45,000 บาท VAT 3,150 บาท รวม 48,150 บาท ผู้ขายต้องออก “ใบส่งของ/ใบกำกับภาษี” ลงวันที่ 5 ตุลาคม และผู้ซื้อใช้ภาษีซื้อ 3,150 บาทในเดือนตุลาคม เมื่อผู้ซื้อจ่ายเงินวันที่ 4 พฤศจิกายน ผู้ขายออกใบเสร็จรับเงินอ้างเลขที่ใบกำกับภาษีเดิม ไม่ต้องออกใบกำกับภาษีซ้ำ
ตัวอย่างที่ 2 งานบริการ สำนักงานบัญชีวางบิลค่าทำบัญชี 5,000 บาท VAT 350 บาท รวม 5,350 บาท ด้วยใบแจ้งหนี้ธรรมดาวันที่ 25 กันยายน 2569 ลูกค้าจ่ายเงินวันที่ 10 ตุลาคม 2569 ความรับผิดเกิดวันที่รับเงิน สำนักงานบัญชีออก “ใบเสร็จรับเงิน/ใบกำกับภาษี” ลงวันที่ 10 ตุลาคม ลูกค้าใช้ภาษีซื้อ 350 บาทในเดือนตุลาคม แต่ถ้าตอนวางบิลออกเป็น “ใบแจ้งหนี้/ใบกำกับภาษี” ความรับผิดจะเกิดตั้งแต่ 25 กันยายน
ใบเดียวเป็นทั้งใบเสร็จรับเงินและใบกำกับภาษีได้ไหม
ได้ มาตรา 105 วรรคสาม ให้ผู้จด VAT ที่ออกใบกำกับภาษีซึ่งมีข้อความแสดงว่าได้รับเงินแล้ว ใช้ใบกำกับภาษีนั้นเป็นใบรับได้ เอกสารที่เห็นบ่อยจึงมีชื่อว่า “ใบเสร็จรับเงิน/ใบกำกับภาษี” ทำนองเดียวกัน “ใบส่งของ/ใบกำกับภาษี” ใช้เป็นใบส่งของได้ตามมาตรา 105 จัตวา
ถ้าพิมพ์เป็นชุดหลายแผ่น และใบกำกับภาษีไม่ใช่แผ่นแรก ต้องมีข้อความ “เอกสารออกเป็นชุด” ที่พิมพ์หรือออกจากคอมพิวเตอร์ ใช้ตรายางไม่ได้ รายการอื่นที่ใบกำกับภาษีต้องมีดูได้ที่ใบกำกับภาษีเต็มรูป ต้องมีอะไรบ้าง
ข้อควรระวังคือ “ใบแจ้งหนี้/ใบกำกับภาษี” ที่ออกก่อนรับเงินไม่ได้ยืนยันว่ารับเงินแล้ว เมื่อได้รับเงินต้องออกใบเสร็จรับเงินแยก
ใบเสร็จรับเงินธรรมดาใช้เป็นภาษีซื้อได้ไหม
ไม่ได้ มาตรา 82/5(1) ห้ามนำภาษีซื้อที่ไม่มีใบกำกับภาษีมาหัก ใบเสร็จที่ไม่ใช่ใบกำกับภาษีจึงใช้หักไม่ได้ แม้จะเขียนว่าราคารวม VAT แล้ว แต่ยังใช้เป็นหลักฐานรายจ่ายได้ ดูเงื่อนไขได้ที่บิลเงินสด ใช้เป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีได้ไหม
ผู้ที่ไม่ได้จด VAT ออกใบกำกับภาษีไม่ได้ (มาตรา 86/13) ถ้าออก ผู้ออกต้องรับผิดเสีย VAT ตามจำนวนในใบเหมือนเป็นผู้จดทะเบียน และภาษีซื้อของผู้ซื้อตามใบนั้นเป็นภาษีซื้อต้องห้าม (มาตรา 82/5(5)) ถ้าไม่แน่ใจ ตรวจสถานะจดทะเบียน VAT ของผู้ขายได้จากระบบค้นหาของกรมสรรพากร
ควรได้เอกสารอะไร ในแต่ละสถานการณ์
| สถานการณ์ | เอกสารที่ควรได้ |
|---|---|
| ซื้อสินค้าจากผู้จด VAT จ่ายเงินและรับของทันที | ใบเสร็จรับเงิน/ใบกำกับภาษี ฉบับเดียว |
| ซื้อสินค้าเครดิตจากผู้จด VAT | ใบส่งของ/ใบกำกับภาษี ตอนรับของ และใบเสร็จรับเงินตอนจ่าย |
| จ้างบริการจากผู้จด VAT | ใบเสร็จรับเงิน/ใบกำกับภาษี ตอนจ่ายเงิน หรือใบกำกับภาษีที่ออกก่อนแล้วตามด้วยใบเสร็จ |
| ซื้อจากร้านค้าปลีกที่ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ | ขอใบกำกับภาษีเต็มรูปถ้าจะใช้ภาษีซื้อ ดูใบกำกับภาษีอย่างย่อ |
| ซื้อจากผู้ที่ไม่ได้จด VAT | ใบเสร็จรับเงินหรือบิลเงินสด ใช้เป็นหลักฐานรายจ่าย ไม่มีภาษีซื้อ |
buzzAI อ่านได้ทั้งใบกำกับภาษี ใบเสร็จ และบิลเงินสดจากไฟล์สแกน แล้วตรวจตัวเลขทุกใบด้วยกฎก่อนส่งออกเป็นไฟล์สำหรับ Excel หรือโปรแกรมบัญชี