ใบกำกับภาษีเต็มรูปคือหลักฐานที่ผู้ซื้อซึ่งจด VAT ใช้ขอหักภาษีซื้อ ถ้ารายการสำคัญขาดไปข้อเดียว ภาษีซื้อทั้งใบอาจใช้ไม่ได้ บทความนี้สรุปว่าต้องมีอะไรบ้าง และควรตรวจจุดไหนทุกครั้งที่รับใบเข้ามา
ใบกำกับภาษีเต็มรูปต้องมีรายการอะไรบ้างตามมาตรา 86/4
ต้องมีอย่างน้อย 8 รายการตามประมวลรัษฎากร มาตรา 86/4 ดังนี้
| ข้อ | รายการที่กฎหมายกำหนด | สิ่งที่ควรตรวจ |
|---|---|---|
| (1) | คำว่า “ใบกำกับภาษี” ในที่ที่เห็นได้เด่นชัด | เป็นตัวพิมพ์หรือออกจากระบบคอมพิวเตอร์ |
| (2) | ชื่อ ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของผู้ขาย | ตรงกับที่จดทะเบียน VAT (ภ.พ.20) |
| (3) | ชื่อ ที่อยู่ของผู้ซื้อ | ชื่อตามที่จดทะเบียน ถ้าเป็นบุคคลธรรมดาต้องมีนามสกุล |
| (4) | หมายเลขลำดับของใบกำกับภาษี และเลขที่เล่ม (ถ้ามี) | เลขไม่ซ้ำกับใบอื่น |
| (5) | ชื่อ ชนิด ประเภท ปริมาณ และมูลค่าของสินค้าหรือบริการ | อ่านแล้วรู้ว่าซื้ออะไร จำนวนเท่าไร |
| (6) | จำนวนภาษีมูลค่าเพิ่ม แยกจากมูลค่าสินค้าหรือบริการให้ชัดแจ้ง | มูลค่าก่อน VAT กับยอด VAT อยู่คนละบรรทัด |
| (7) | วัน เดือน ปี ที่ออกใบกำกับภาษี | ใช้ตัวเลขแทนชื่อเดือน และใช้ พ.ศ. หรือ ค.ศ. ก็ได้ |
| (8) | ข้อความอื่นที่อธิบดีกำหนด | ดูหัวข้อถัดไป |
คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.86/2542 อธิบายเพิ่มว่า “ชื่อ” หมายถึงชื่อผู้ประกอบการ ชื่อสถานประกอบการ หรือชื่อการค้าตามที่จดทะเบียน VAT ส่วน “ที่อยู่” หมายถึงที่ตั้งสถานประกอบการตามที่จดทะเบียน ถ้าเขียนที่อยู่ไม่ครบ แต่ส่วนที่เขียนถูกต้องและบอกตำแหน่งได้ชัดเจน ถือว่าครบแล้ว ชื่อนิติบุคคลใช้คำย่อได้ เช่น บจ. บมจ. หจก.
“ข้อความอื่นที่อธิบดีกำหนด” ในข้อ (8) มีอะไรบ้าง
ข้อ (8) อยู่ในประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 39) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมมาหลายครั้ง รายการที่เจอบ่อยในงานจริงมีดังนี้
- สถานประกอบการของผู้ขาย ใบที่ออกตั้งแต่ 1 มกราคม 2558 ต้องระบุว่าออกจากสำนักงานใหญ่หรือสาขาไหนตาม ภ.พ.20 สำนักงานใหญ่เขียนว่า “สำนักงานใหญ่” “สนญ” “HO” หรือ 00000 สาขาเขียนว่า “สาขาที่ 1” “สาขาที่ 01” “Branch No. 1” หรือเลข 5 หลัก เช่น 00001 (ข้อ 8)
- เลขผู้เสียภาษีและสาขาของผู้ซื้อ ถ้าผู้ซื้อจด VAT ต้องระบุเลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลักของผู้ซื้อ และระบุว่าที่อยู่ที่ใช้ในใบเป็นสำนักงานใหญ่หรือสาขาที่เท่าไร (ข้อ 7 และข้อ 9) ถ้าผู้ซื้อไม่ได้จด VAT ไม่ต้องใส่
- เอกสารออกเป็นชุด ถ้าพิมพ์ใบกำกับภาษีรวมชุดกับเอกสารอื่น เช่น ใบส่งของ ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จรับเงิน และใบกำกับภาษีไม่ใช่แผ่นแรก ต้องมีข้อความ “เอกสารออกเป็นชุด” และแผ่นสำเนาต้องมีคำว่า “สำเนาใบกำกับภาษี” ข้อความนี้ต้องพิมพ์หรือออกจากคอมพิวเตอร์ ใช้ตรายางหรือเขียนมือไม่ได้ (ข้อ 1)
- สาขาที่ออกใบกำกับภาษี ถ้าสาขานำแบบฟอร์มที่พิมพ์ที่อยู่สำนักงานใหญ่ไปใช้ ต้องมีข้อความ “สาขาที่ออกใบกำกับภาษีคือ ...” (ข้อ 3)
- เลขทะเบียนรถ สถานบริการน้ำมันที่ขายน้ำมันหรือสินค้าและบริการเกี่ยวกับรถยนต์ต้องระบุเลขทะเบียนรถ (ข้อ 4)
- ใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ที่พิมพ์ออกเป็นกระดาษ ถ้าลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์แล้วส่งมอบด้วยการพิมพ์ออกมา ต้องมีข้อความ “เอกสารนี้ได้จัดทำและส่งข้อมูลให้แก่กรมสรรพากรด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์” (ข้อ 11 เพิ่มโดยประกาศฯ ฉบับที่ 247)
ตัวอย่างใบกำกับภาษีเต็มรูปที่รายการครบหน้าตาเป็นอย่างไร
ตัวอย่างนี้ใช้ชื่อบริษัทและเลขผู้เสียภาษีสมมติ
| ส่วนในใบ | ตัวอย่าง | ตรงกับ |
|---|---|---|
| หัวเอกสาร | ใบกำกับภาษี/ใบส่งของ | มาตรา 86/4(1) |
| ผู้ขาย | บริษัท ตัวอย่างการค้า จำกัด (สำนักงานใหญ่) 99/9 ถนนสมมติ กรุงเทพฯ เลขประจำตัวผู้เสียภาษี 9905551234563 | 86/4(2) และประกาศฯ 39 ข้อ 8 |
| ผู้ซื้อ | บริษัท สมมติดี จำกัด สาขาที่ 00001 12/3 ถนนทดลอง นนทบุรี เลขประจำตัวผู้เสียภาษี 9901234567895 | 86/4(3) และประกาศฯ 39 ข้อ 7, 9 |
| เลขที่และวันที่ | IV69-0815 ลงวันที่ 15/10/2569 | 86/4(4) และ (7) |
| รายการ | กระดาษ A4 20 รีม × 115.00 = 2,300.00 บาท ตลับหมึก 4 ตลับ × 1,925.00 = 7,700.00 บาท | 86/4(5) |
| มูลค่าและภาษี | มูลค่าสินค้า 10,000.00 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% 700.00 บาท รวม 10,700.00 บาท | 86/4(6) |
ตรวจตัวเลขได้ง่ายๆ คือ 10,000 × 7% = 700 บาท ถ้ามีแค่ยอดรวม 10,700 บาท ให้ถอด VAT ด้วย 10,700 × 7/107 = 700 บาท ใช้เครื่องคำนวณ VAT ช่วยได้
ถ้าคำนวณ VAT แล้วมีเศษ ป.86/2542 ให้ดูทศนิยมตำแหน่งที่สาม ถ้าไม่ถึง 5 ปัดทิ้ง ถ้าตั้งแต่ 5 ปัดขึ้น เช่น ราคารวม VAT 100 บาท VAT = 100 × 7/107 = 6.542 แสดงเป็น 6.54 บาท ส่วนราคารวม VAT 180 บาท VAT = 11.775 แสดงเป็น 11.78 บาท
อัตรา 7% ที่ใช้อยู่เป็นอัตราลดตามพระราชกฤษฎีกา ฉบับล่าสุดคือฉบับที่ 807 พ.ศ. 2569 ใช้กับรายการตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 ถึง 30 กันยายน 2570 ณ ตุลาคม 2569 เมื่อใกล้ครบกำหนดควรตรวจประกาศล่าสุดของกรมสรรพากร
รายการไหนต้องพิมพ์ ใช้ตรายางหรือเขียนมือไม่ได้
สามรายการต้องเป็นตัวพิมพ์ในแบบฟอร์ม หรือออกจากระบบคอมพิวเตอร์ ได้แก่ คำว่า “ใบกำกับภาษี” ชื่อ ที่อยู่ และเลขผู้เสียภาษีของผู้ขาย และคำว่า “เอกสารออกเป็นชุด” (ถ้าต้องมี) ป.86/2542 ข้อ 8 วางหลักไว้ดังนี้
- ถ้าสามรายการนี้พิมพ์มากับแบบฟอร์มแล้ว รายการอื่นจะเขียนด้วยหมึก พิมพ์ดีด หรือประทับตรายางก็ได้ ผู้ซื้อใช้เป็นภาษีซื้อได้
- ถ้าสามรายการนี้รายการใดรายการหนึ่งออกจากคอมพิวเตอร์ รายการอื่นทั้งหมดต้องพิมพ์หรือออกจากคอมพิวเตอร์เท่านั้น จะเขียนมือเพิ่มไม่ได้
อีกสองเรื่องที่ทำให้ใช้ภาษีซื้อไม่ได้ตามประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42 คือ ใบที่ได้รับเป็นสำเนา (ยกเว้นชุดเอกสารที่มีข้อความ “เอกสารออกเป็นชุด”) และใบที่ถูกขีดฆ่าแก้ไขรายการ ยกเว้นกรณีที่กรมสรรพากรอนุญาต
ใบกำกับภาษีที่ขาดรายการ ผู้ซื้อใช้เป็นภาษีซื้อได้ไหม
ไม่ได้ ถ้าขาดหรือผิดในส่วนที่เป็นสาระสำคัญ มาตรา 82/5(2) ห้ามนำภาษีซื้อตามใบกำกับภาษีที่ข้อความไม่ถูกต้องหรือไม่สมบูรณ์ในส่วนที่เป็นสาระสำคัญมาหัก ผู้ซื้อต้องให้ผู้ขายยกเลิกใบเดิมและออกใบใหม่ที่ถูกต้อง (ป.86/2542 ข้อ 24) ส่วนผู้ขายที่ออกใบกำกับภาษีรายการสาระสำคัญไม่ครบ มีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาทตามมาตรา 90(12)
จุดที่พลาดบ่อยที่สุดคือเลขผู้เสียภาษีและสาขาของผู้ซื้อ กรมสรรพากรชี้แจงเมื่อ 24 มีนาคม 2558 ว่า ผู้ซื้อที่จด VAT ต้องแจ้งเลขผู้เสียภาษีและสถานประกอบการของตนให้ผู้ขาย ถ้าไม่แจ้งและได้ใบกำกับภาษีที่ไม่มีรายการเหล่านี้ ภาษีซื้อตามใบนั้นเป็นภาษีซื้อต้องห้าม
ความผิดเล็กน้อยบางแบบยังใช้ได้ ป.86/2542 ข้อ 4 ยอมรับชื่อผู้ซื้อที่ใช้ไปยาลน้อย (ฯ) ละคำ หรือสะกดผิดเล็กน้อย ถ้ายังเห็นชัดว่าเป็นผู้ซื้อรายนั้นและไม่ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นรายอื่น กรณีอื่นๆ และวิธีแก้ดูได้ที่ใบกำกับภาษีผิด ต้องทำอย่างไร
เช็กลิสต์ก่อนลงภาษีซื้อจากใบกำกับภาษีเต็มรูป
- เป็นต้นฉบับ ไม่ใช่สำเนา และไม่ใช่ใบกำกับภาษีอย่างย่อ
- คำว่า “ใบกำกับภาษี” และข้อมูลผู้ขายเป็นตัวพิมพ์หรือออกจากคอมพิวเตอร์
- ผู้ขายจดทะเบียน VAT และในใบระบุสำนักงานใหญ่หรือสาขาที่ออกใบ
- ชื่อผู้ซื้อตรงกับที่จด VAT และที่อยู่ตรงกับสถานประกอบการที่จะใช้ภาษีซื้อ
- มีเลขผู้เสียภาษีของผู้ซื้อ และระบุ “สำนักงานใหญ่” หรือ “สาขาที่ ...” ถูกต้อง
- เลขผู้เสียภาษีทั้งสองฝ่ายผ่านหลักตรวจสอบเลข 13 หลัก
- มูลค่าก่อน VAT × 7% เท่ากับยอด VAT (ต่างได้เฉพาะเศษสตางค์จากการปัด) และอัตราตรงกับวันที่ในใบ
- ไม่มีการขีดฆ่าแก้ไข
- ลงภาษีซื้อในเดือนภาษีที่ออกใบ ถ้าได้รับใบล่าช้าหรือมีเหตุจำเป็น ประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 4 ให้ใช้ในเดือนหลังได้ไม่เกิน 6 เดือนนับแต่เดือนถัดจากเดือนที่ออกใบ โดยหมายเหตุในใบว่า “ถือเป็นภาษีซื้อในเดือนภาษี ...”
สำนักงานบัญชีที่ต้องตรวจใบกำกับภาษีจำนวนมากใช้ buzzAI อ่านรายการเหล่านี้จากไฟล์สแกนได้ ระบบตรวจผลรวม อัตรา VAT ตามวันที่ และหลักตรวจสอบเลขผู้เสียภาษีทุกใบ แล้วส่งใบที่ไม่ผ่านให้คนตรวจ