ใบลดหนี้ ใบเพิ่มหนี้ ออกเมื่อไร ต้องมีอะไรบ้าง

สินค้าถูกตีกลับ ลูกค้าขอลดราคาเพราะของมีตำหนิ หรือพิมพ์ราคาในใบกำกับภาษีต่ำไป เรื่องเหล่านี้แก้ด้วยใบลดหนี้หรือใบเพิ่มหนี้ ซึ่งกฎหมายถือเป็นใบกำกับภาษีชนิดหนึ่ง จึงมีรายการบังคับและกำหนดเวลาของมันเอง

ใบลดหนี้ ใบเพิ่มหนี้ คืออะไร ใครออกได้

ใบลดหนี้และใบเพิ่มหนี้คือเอกสารที่ผู้ขายออกเพื่อปรับมูลค่าและ VAT ของใบกำกับภาษีที่ออกไปแล้ว ประมวลรัษฎากร มาตรา 86/9 และ 86/10 ให้ถือว่าเป็นใบกำกับภาษี

คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.80/2542 กำหนดว่าผู้ออกต้องเข้าเงื่อนไขทั้งหมดนี้

• เป็นผู้จด VAT ที่คำนวณภาษีจากภาษีขายหักภาษีซื้อตามมาตรา 82/3
• ได้ออกใบกำกับภาษีเต็มรูป (มาตรา 86/4) หรือใบกำกับภาษีอย่างย่อ (มาตรา 86/6) ไปแล้ว
• มีเหตุตามมาตรา 82/9 หรือ 82/10 เกิดขึ้นหลังออกใบกำกับภาษี

ออกใบลดหนี้ได้ในกรณีไหนบ้าง

ออกได้เมื่อมูลค่าสินค้าหรือบริการลดลงเพราะเหตุในมาตรา 82/10 และประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 82 ซึ่ง ป.80/2542 รวบรวมไว้ดังนี้

• ลดราคาสินค้าเพราะสินค้าผิดข้อกำหนด ชำรุดเสียหาย ขาดจำนวน หรือคำนวณราคาผิดสูงกว่าจริง
• ลดค่าบริการเพราะบริการผิดข้อกำหนด บริการขาดจำนวน หรือคำนวณราคาผิดสูงกว่าจริง
• รับสินค้าคืนเพราะชำรุดบกพร่อง ไม่ตรงตามตัวอย่าง หรือไม่ตรงตามคำพรรณนา
• ต้องจ่ายเงินชดเชยหรือเงินลักษณะเดียวกันให้ผู้ซื้อตามข้อผูกพันในกฎหมาย
• คืนเงินจ่ายล่วงหน้า เงินประกัน เงินมัดจำ หรือเงินจอง ตามข้อตกลงทางการค้า
• คืนหรือแลกเปลี่ยนสินค้าตามข้อตกลงทางการค้าระหว่างผู้จด VAT ด้วยกัน หรือกับผู้ซื้อทั่วไปภายในเวลาอันสมควร
• บอกเลิกสัญญาบริการเพราะบริการบกพร่อง ผิดข้อกำหนด หรือไม่มีการให้บริการตามสัญญา

กรณีที่พบบ่อยแต่ไม่ใช่เหตุออกใบลดหนี้ คือส่วนลดเงินสดที่ให้ภายหลังเพราะลูกค้าจ่ายก่อนกำหนด กรมสรรพากรตอบข้อหารือที่ กค 0811(กม.06)/พ.1647 (2 พฤศจิกายน 2543) ว่าไม่ใช่เหตุการณ์ที่ต้องออกใบลดหนี้ตามมาตรา 82/10 และ ป.86/2542 ให้ใบกำกับภาษีคำนวณ VAT จากมูลค่าเต็มโดยไม่หักส่วนลดลักษณะนี้ ส่วนลดที่ให้ตอนขายให้แสดงในใบกำกับภาษีแล้วคำนวณ VAT จากยอดหลังหักส่วนลด

ออกใบเพิ่มหนี้ได้ในกรณีไหนบ้าง

ออกได้เมื่อมูลค่าเพิ่มขึ้นเพราะเหตุในมาตรา 82/9

• เพิ่มราคาสินค้าเพราะส่งสินค้าเกินจำนวนที่ตกลง หรือคำนวณราคาผิดต่ำกว่าจริง
• เพิ่มค่าบริการเพราะให้บริการเกินข้อกำหนดที่ตกลง หรือคำนวณราคาผิดต่ำกว่าจริง
• เหตุอื่นตามที่อธิบดีกำหนด

ข้อหารือที่ กค 0706/พ./10872 (18 ธันวาคม 2545) เป็นตัวอย่างที่ดี ผู้ขายออกใบกำกับภาษีต่ำกว่าราคาในใบเสนอราคา กรณีนี้ถือเป็นการคำนวณราคาผิดต่ำกว่าจริง ออกใบเพิ่มหนี้ได้ และเมื่อออกแล้วนำไปรวมใน ภ.พ.30 แล้ว จะยกเลิกใบเพิ่มหนี้เพียงเพราะลูกค้าไม่ยอมจ่ายส่วนเพิ่มไม่ได้

ใบลดหนี้ ใบเพิ่มหนี้ต้องมีรายการอะไรบ้าง

ต้องมีอย่างน้อย 7 รายการตามมาตรา 86/9 (ใบเพิ่มหนี้) และ 86/10 (ใบลดหนี้)

ข้อ (7) คือประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 194 (ใบเพิ่มหนี้) และฉบับที่ 195 (ใบลดหนี้) ซึ่งแก้ไขโดยฉบับที่ 200 และ 201 ถ้าใบเพิ่มหนี้หรือใบลดหนี้อ้างใบกำกับภาษีที่ออกตั้งแต่ 1 มกราคม 2558 ต้องมีเลขผู้เสียภาษีของผู้ซื้อที่จด VAT และระบุสำนักงานใหญ่หรือสาขาของทั้งผู้ออกและผู้รับ ตามที่ปรากฏในใบกำกับภาษีเดิม

ข้อสังเกตจากแนวปฏิบัติของกรมสรรพากร

• ต้องใช้คำว่า “ใบลดหนี้” จริงๆ ข้อหารือที่ กค 0811/พ.10090 (29 ตุลาคม 2542) ถือว่าเอกสารที่พิมพ์ว่า “ใบหักหนี้” แทน มีรายการสาระสำคัญไม่ครบตามมาตรา 86/10(1)
• รายการต่างๆ จะพิมพ์ ออกจากคอมพิวเตอร์ ประทับตรายาง หรือเขียนด้วยหมึกก็ได้ (ป.80/2542 ข้อ 3)
• สาเหตุให้เขียนเฉพาะสาเหตุและรายการสินค้าหรือบริการที่คลาดเคลื่อน ไม่ต้องลอกรายการทั้งใบ

ตัวอย่างการคำนวณใบลดหนี้และใบเพิ่มหนี้

ใบลดหนี้ จากการรับคืนสินค้าชำรุด บริษัทสมมติขายไส้กรองน้ำ 100 ชิ้น ชิ้นละ 250 บาท ใบกำกับภาษีเดิมมูลค่า 25,000 บาท VAT 1,750 บาท รวม 26,750 บาท ต่อมาลูกค้าคืนของชำรุด 8 ชิ้น

ผู้ขายลดภาษีขาย 140 บาท ผู้ซื้อลดภาษีซื้อ 140 บาท

ใบเพิ่มหนี้ จากการพิมพ์ราคาต่ำไป งานติดตั้งตกลงราคา 18,600 บาท แต่ใบกำกับภาษีพิมพ์ 18,000 บาท VAT 1,260 บาท มูลค่าที่ถูกต้องมี VAT 1,302 บาท

ตรวจได้ว่า 1,302 − 1,260 = 42 บาท ตรงกับ VAT ของผลต่าง

ต้องลงภาษีขาย ภาษีซื้อเดือนไหน

ผู้ออกลงในเดือนที่ออกเอกสาร ผู้รับลงในเดือนที่ได้รับเอกสาร

ตัวอย่าง ผู้ขายรับคืนสินค้าวันที่ 27 ตุลาคม 2569 ออกใบลดหนี้วันที่ 30 ตุลาคม ผู้ซื้อได้รับวันที่ 3 พฤศจิกายน ผู้ขายหักภาษีขาย 140 บาทใน ภ.พ.30 เดือนตุลาคม ส่วนผู้ซื้อหักภาษีซื้อ 140 บาทใน ภ.พ.30 เดือนพฤศจิกายน รายละเอียดการลงรายงานและยื่นแบบดูที่ภ.พ.30 ยื่นเมื่อไร

ใบลดหนี้ต่างจากการยกเลิกใบกำกับภาษีอย่างไร

ใช้คนละกรณี ถ้าเลือกผิด เอกสารทั้งชุดจะไม่ถูกต้อง

• มูลค่า ราคา หรือจำนวนเปลี่ยนตามเหตุในกฎหมาย ใช้ใบลดหนี้หรือใบเพิ่มหนี้ ใบกำกับภาษีเดิมยังใช้อยู่
• ชื่อ ที่อยู่ เลขผู้เสียภาษี หรือสาขาผิด ให้ยกเลิกใบเดิมและออกใบใหม่ ดูขั้นตอนที่ใบกำกับภาษีผิด ต้องทำอย่างไร
• ใบหาย ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญ ให้ออกใบแทนตามมาตรา 86/12

buzzAI อ่านใบลดหนี้และใบเพิ่มหนี้จากไฟล์สแกนได้เหมือนใบกำกับภาษี ตรวจผลรวมและอัตรา VAT ด้วยกฎทุกใบ และส่งใบที่ไม่ผ่านให้คนตรวจ