ตรวจเลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลัก: วิธีคิดหลักตรวจสอบ

เลขผู้เสียภาษีผิดหลักเดียวบนใบกำกับภาษีหรือ 50 ทวิ ทำให้งานย้อนกลับมาแก้ทั้งรายงานภาษีและแบบที่ยื่นไปแล้ว ใส่เลข 13 หลักในช่องด้านล่างเพื่อตรวจทันที แล้วอ่านต่อว่าสูตรทำงานอย่างไร และตรวจอะไรไม่ได้

ตรวจเลขประจำตัวผู้เสียภาษี

เลข 13 หลัก

–

ตรวจเฉพาะหลักตรวจสอบ ไม่ได้ยืนยันว่าจดทะเบียน VAT

เลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลักมาจากไหน

มาจากสามแหล่ง ตามคำชี้แจงกรมสรรพากรเรื่องการใช้เลขประจำตัว 13 หลัก (16 มีนาคม 2555)

ทุกแบบมีหลักที่ 13 เป็นหลักตรวจสอบ (check digit) ซึ่งคำนวณจาก 12 หลักแรกด้วยสูตรเดียวกัน เวลาเขียนมักแบ่งกลุ่มเป็น X-XXXX-XXXXX-XX-X แต่ขีดไม่มีผลต่อการคำนวณ

วิธีคำนวณหลักตรวจสอบทำอย่างไร

ใช้ 12 หลักแรก แล้วทำตามนี้

1. คูณหลักที่ 1 ด้วย 13 หลักที่ 2 ด้วย 12 ลดลงทีละหนึ่ง จนหลักที่ 12 คูณด้วย 2
2. รวมผลคูณทั้ง 12 ตัว
3. หารผลรวมด้วย 11 แล้วเอาเศษ
4. เอา 11 ลบเศษ
5. ใช้หลักหน่วยของผลลัพธ์ (ได้ 10 ใช้ 0 ได้ 11 ใช้ 1)
6. เทียบกับหลักที่ 13 ถ้าตรงกัน เลขนั้นผ่าน

เขียนเป็นสูตรเดียวได้ว่า หลักตรวจสอบ = (11 − (ผลรวม mod 11)) mod 10

ตัวอย่างคำนวณ: 9-9012-34567-89-?

เลขในบทความนี้เป็นเลขสมมติที่ขึ้นต้นด้วย 99 ใช้เป็นตัวอย่างการคำนวณเท่านั้น

• 435 ÷ 11 = 39 เศษ 6 (เพราะ 11 × 39 = 429)
• 11 − 6 = 5
• หลักหน่วยของ 5 คือ 5

หลักที่ 13 ต้องเป็น 5 เลขเต็มคือ 9-9012-34567-89-5 ถ้าเอกสารพิมพ์หลักสุดท้ายเป็นเลขอื่น เลขนั้นผิดแน่นอน

ถ้า 11 ลบเศษแล้วได้ 10 หรือ 11 ใช้เลขอะไร

ใช้หลักหน่วย ได้ 10 ใช้ 0 ได้ 11 ใช้ 1 จุดนี้คือที่คนคำนวณมือพลาดบ่อยที่สุด

สังเกตว่าเศษ 0 กับเศษ 10 ได้หลักตรวจสอบเป็น 1 เหมือนกัน เรื่องนี้มีผลกับหัวข้อถัดไป

หลักตรวจสอบจับความผิดแบบไหนได้ แบบไหนไม่ได้

จับการพิมพ์ผิดทั่วไปได้เกือบทุกครั้ง แต่มีจุดบอดที่ควรรู้ ตัวอย่างข้างล่างใช้เลขถูก 9-9012-34567-89-5 เป็นตัวตั้ง

ทำไมหลักที่ 3 ถึงหลุด เพราะตัวคูณของหลักนี้คือ 11 พอดี เปลี่ยนเลขหลักนี้เป็นอะไร ผลรวมจะเปลี่ยนทีละ 11 เศษจากการหาร 11 จึงเท่าเดิม ในตัวอย่าง หลักที่ 3 เปลี่ยนจาก 0 เป็น 5 ผลรวมเพิ่มจาก 435 เป็น 490 (เพิ่ม 5 × 11 = 55) แต่ยังเหลือเศษ 6 เหมือนเดิม

จุดบอดอีกข้อมาจากเศษ 0 กับเศษ 10 ที่ให้ผลเดียวกัน การพิมพ์ผิดหนึ่งหลักในตำแหน่งอื่นจึงมีโอกาสหลุดราว 1 ใน 55 จากการคำนวณความน่าจะเป็นของสูตร

และที่สำคัญที่สุด ถ้าสุ่มตัวเลข 13 หลักขึ้นมาเฉยๆ จะผ่านการตรวจได้ราว 1 ใน 10 เลขที่ผ่านจึงไม่ได้แปลว่าเป็นเลขจริง

เลขผ่านการตรวจแล้ว แปลว่ากิจการนั้นจด VAT ไหม

ไม่ได้แปลว่าอย่างนั้น หลักตรวจสอบบอกแค่ว่าเลขเขียนถูกรูปแบบ ไม่ได้บอกว่าเลขนี้มีเจ้าของ ยังประกอบกิจการอยู่ หรือจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม

ก่อนใช้ใบกำกับภาษีขอคืนภาษีซื้อ ให้ตรวจเพิ่มตามตารางนี้

ถ้าผลค้นหาไม่ตรงกับเอกสาร ให้ถามผู้ขายก่อนลงรายงานภาษีซื้อ รายการที่ใบกำกับภาษีต้องมีครบดูได้ที่ใบกำกับภาษีเต็มรูปต้องมีอะไรบ้าง และถ้าเจอเลข ชื่อ หรือสาขาผิด ดูใบกำกับภาษีผิดต้องทำอย่างไร

ตรวจเลขผู้เสียภาษีทั้งคอลัมน์ในสเปรดชีตได้ไหม

ได้ ถ้าเลขอยู่ในเซลล์ A2 เป็นตัวเลขติดกัน 13 หลักไม่มีขีด ใช้สูตรนี้ใน Excel ได้ผลเป็น TRUE หรือ FALSE

=MOD(11-MOD(SUMPRODUCT(--MID(A2,ROW($1:$12),1),14-ROW($1:$12)),11),10)=--RIGHT(A2,1)

สูตรนี้ทำตามขั้นตอนเดียวกับตัวอย่างด้านบน 14-ROW($1:$12) คือตัวคูณ 13 ลงไปถึง 2

ข้อควรระวัง 3 ข้อ

• ตั้งคอลัมน์เป็นข้อความก่อนวางเลข ไม่อย่างนั้นเลขนิติบุคคลที่ขึ้นต้นด้วย 0 จะหายไปหนึ่งหลัก
• ลบขีดและช่องว่างออกก่อน เช่น ใช้ SUBSTITUTE(A2,"-","")
• เลขที่ได้ FALSE ให้กลับไปดูเอกสารต้นฉบับ อย่าแก้ตัวเลขให้ผ่าน เพราะอาจแก้ผิดหลัก

buzzAI ตรวจหลักตรวจสอบของเลขผู้เสียภาษีทุกใบที่อ่านได้ ใบที่ไม่ผ่านจะถูกส่งให้คนดูก่อนส่งออก ลองร่วมทดสอบกับเอกสารของคุณ